Naar cookieinstellingen
chevron down

Het Misdaadbureau over James Bond-wapens

PowNed

19:00 - 20:00

Onderzoek
KRO-NCRV

5G technologie zet opsporings- en inlichtingendiensten op achterstand

foto: NPO Radio 1foto: NPO Radio 1
  1. Nieuwschevron right
  2. 5G technologie zet opsporings- en inlichtingendiensten op achterstand

In een brandbrief aan de Europese Commissie waarschuwt Europol voor grote problemen op het gebied van afluisteren en locatiebepaling na de introductie van het 5G-netwerk. Het nieuwe 5G-netwerk zorgt voor betere privacybescherming, zal niet meer als centraal netwerk functioneren en maakt het voor derden onmogelijk om direct nummer en locatie te bepalen. Zo blijkt uit onderzoek van Reporter Radio en NRC.

"Het kan in potentie een hele grote impact hebben", aldus Nicole van der Meulen, senior strategisch analist bij Europol. "Het is echt een paradigmaverschuiving. Hoe gaan we te werk als opsporingsdiensten in termen van het aftapverkeer?"

Techniek 5G

De techniek van 5G is op bepaalde punten wezenlijk anders dan die van 4G. Niet alleen worden de dataverbindingen veel sneller en betrouwbaarder, de versleuteling gaat naar een hoger niveau en er kunnen meer en verschillende netwerken tegelijk worden gebruikt. De één bijvoorbeeld om een chirurg op afstand een operatie mee te laten verrichten, een ander om een de tractor zonder chauffeur te besturen en weer een ander om filmpjes op je telefoon te bekijken.

Maar deze techniek maakt het aftappen van gesprekken lastiger, want zo stelt Europol, de gesprekken zullen in 5G niet meer via de centrale providers gaan, maar direct van zendmast naar zendmast de kortste route zoeken.

"Een ontzettend verbetering voor de snelheid van het netwerk", zegt Fabian van den Broek, onderzoeker bij het Institute for Computing and Information Science van de Radboud Universiteit, "maar dat betekent wel dat tappen in principe lastiger wordt". Politie en inlichtingendiensten hebben in 2007 de tapfaciliteiten juist gecentraliseerd. "Technisch zal het ingewikkeld worden een directe tap te leggen in 5G”, maar zo stelt Van der Broek, "de telecomproviders zijn bij wet verplicht het netwerk aftapbaar te maken".

5G veiliger

"Maar de problemen zijn groter", bevestigt ook Van den Broek, "en die zit hem in het unieke nummer dat iedere simkaart heeft, het zogenaamde IMSI-nummer." Van den Broek legt uit dat zodra we mobiel gaan bellen we ons met dit IMSI-nummer aanmelden bij de dichtstbijzijnde zendmast van de provider. "Daarna wordt er een beveiligde verbinding opgezet, maar daar zitten zwakheden in waar opsporings- en inlichtingendiensten gebruik van maken. Ze kunnen met een apparaat, een zogenaamde IMSI-Catcher het signaal van een mobiel opvangen en net doen of ze een provider zijn".

Gebruikers merken hier zelf weinig van, want de verbinding wordt gewoon tot stand gebracht. De IMSI-Catcher kan in het 4G-netwerk vervolgens het nummer en de locatie traceren, "De IMSI-Catchers zijn sowieso flink geëvolueerd en kunnen ook volledige gesprekken opnemen. Ze kunnen bijvoorbeeld de encryptie uitzetten", zegt Van der Broek. Een mogelijkheid die er via het oudere 2G-netwerk - nog steeds volop in gebruik - ook nog steeds is: de diensten kunnen direct mee luisteren. De versleuteling in 2G bleek zwak in de loop der jaren.

Met de komst van 5G gaan deze mogelijkheden voor de diensten verdwijnen, zo constateert Europol in haar brandbrief. Twee nieuwe technieken zullen de IMSI-Catcher het werk onmogelijk maken. Om te beginnen worden de IMSI-nummers van de telefoons versleuteld. Met de IMSI-Catchers valt dus het echte nummer niet langer te achterhalen. Daarnaast wordt in het 5G-netwerk ook een standaard opgenomen om de IMSI-Catchers te ontdekken en ervoor te zorgen dat ze niet het netwerk kunnen binnendringen.

Opsporing verstoord

Politie en inlichtingendiensten verliezen hiermee een belangrijk middel in de opsporing. Een blik op uitspraken van de rechtbanken leert dat het de afgelopen tijd veelvuldig is ingezet. Het is één van de weinige manieren om de steeds van telefoon wisselende criminelen te kunnen blijven volgen en afluisteren. En, inmiddels ook van groot belang, om vermiste personen of bijvoorbeeld slachtoffers van loverboys op te kunnen sporen.

De gevolgen voor de opsporing en inlichtingen inwinning kunnen dan groot zijn, maar het was in de ogen van Van den Broek ook het uitbuiten van een zwakheid in het systeem. "Het hele netwerk wordt veiliger voor iedereen, ook voor politie agenten, en dat is ten voordele van iedereen, en ja, dat gaat ten koste van het uitbuiten van deze tijdelijke zwakheid", aldus Van den Broek.

Jelle van Buuren, onderzoeker aan het Institue of Security and Global Affairs van de Universiteit Leiden, ziet ook die constante wedloop tussen techniek, privacy en veiligheid. "Het is wat dat betreft bijzonder dat Europol aan de bel trekt”. Normaal gesproken vinden dit soort overleggen in het geheim plaats, de urgentie lijkt nu hoog om het te agenderen. “Je ziet het spanningsveld van commerciële belangen, privacy en veiligheid goed terug in dit dossier. En in dit geval lijkt het wel of de diensten niet aan tafel zitten", aldus Van Buuren.

De Nederlandse politie en de AIVD stellen dat de problematiek bij hen bekend is. Volgens de politie is het op dit moment nog te vroeg om aan te geven wat dit concreet betekent voor de opsporing. Mede omdat het netwerk nog moet worden gebouwd. De AIVD meldt dat het voor de nationale veiligheid van evident belang is dat inlichtingendiensten (en opsporingsdiensten) volgens de wet hun werk kunnen blijven doen. Beide diensten zeggen nog in gesprek te zijn met relevante partijen over dit onderwerp.

Luister de gehele reportage om 19.00 uur in Reporter Radio.
Lees hier "De mobiele lokdoos werkt niet meer" - NRC

Ster advertentie
Ster advertentie
Minder uitleg Meer uitleg

Cookies op NPO Radio 1

NPO Radio 1 gebruikt Functionele en Analytische cookies voor websites optimalisatie en metingen. Geef voor andere cookies je voorkeuren op.

Meer uitleg

Waarom cookies?

De Nederlandse Publieke Omroep plaatst specifieke cookies om het gebruiksgemak voor bezoekers te vergroten. Ze helpen in functionaliteit en zijn bedoeld om inzicht te krijgen in de werking en effectiviteit van de websites.

Hiermee kunnen we de bezochte website zo gebruiksvriendelijke en interessant mogelijk maken voor de bezoeker. Hierbij worden geen gegevens verzameld die gebruikt kunnen worden om individuele gebruikers te volgen.

Functionele cookies

Cookies die er voor zorgen dat deze website naar behoren functioneert

De websites van de Nederlandse Publieke Omroep gebruiken cookies om er voor te zorgen dat onze websites naar behoren werken. Zo gebruiken wij cookies voor:

  • het onthouden van informatie die je invult op de verschillende pagina’s, zodat je niet steeds al je gegevens opnieuw hoeft in te vullen
  • het doorgeven van informatie van de ene pagina aan de volgende pagina, bijvoorbeeld als er een lange enquête wordt ingevuld of als je veel gegevens moet invullen bij een online bestelling
  • het opslaan van voorkeuren, zoals de taal, locatie, het gewenste aantal te tonen zoekresultaten, etc.
  • het opslaan van instellingen voor een optimale videoweergave, zoals de gewenste buffergrootte en de resolutiegegevens van je scherm
  • het uitlezen van je browserinstellingen om onze website optimaal op je beeldscherm te kunnen weergeven
  • het opsporen van misbruik van onze website en diensten, door bijvoorbeeld een aantal opeenvolgende mislukte inlogpogingen te registreren
  • het gelijkmatig belasten van de website, waardoor de site bereikbaar blijft
  • het aanbieden van de mogelijkheid om inloggegevens op te slaan, zodat je die niet elke keer opnieuw hoeft in te voeren
  • het mogelijk maken om te reageren op onze websites

Analytische cookies voor Webstatistieken

Cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten.

Om te bepalen welke onderdelen van de website het meest interessant zijn voor onze bezoekers, proberen wij continu te meten met behulp van de software van AT Internet hoeveel bezoekers er op onze website komen en welke onderdelen van de website het meest bekeken worden. Hiervoor gebruiken wij cookies.

Cookies gezet doorAT Internet bevatten alleen een uniek nummer en zijn NPO-specifiek, deze worden niet gebruikt om NPO-bezoekers buiten de NPO-sites te volgen. JavaScript zorgt ervoor dat metingen niet gecached kunnen worden zodat we een herhaalde page-view kunnen tellen.

Het is onderdeel van de (wettelijke) taak van de Nederlandse Publieke Omroep om te rapporteren over onze prestaties. Daarvoor is het nodig om webstatistieken bij te houden. Ook nemen wij deel aan het landelijke internetbereikonderzoek NOBO/Vinex. Hiervoor gebruiken wij cookies, zodat wij de browser kunnen herkennen en op die manier het aantal bezoekers aan onze websites kunnen meten.

Van de informatie die wij zo verzamelen worden statistieken gemaakt. Deze statistieken geven ons inzicht in hoe vaak onze webpagina's bezocht worden, waar bezoekers de meeste tijd doorbrengen, enzovoort. Hierdoor zijn wij in staat structuur, navigatie en inhoud van de website zo gebruiksvriendelijk en optimaal mogelijk te maken. De statistieken en overige rapportages kunnen wij niet herleiden tot personen.

Wij gebruiken cookies voor:

  • het bijhouden van het aantal bezoekers op onze webpagina\’s
  • het bijhouden van de tijdsduur die elke bezoeker doorbrengt op onze webpagina’s, bezoekers zijn niet uniek te identificeren
  • het bepalen van de volgorde waarin een bezoeker de verschillende pagina’s van onze website bezoekt
  • het beoordelen welke delen van onze site aanpassing behoeven
  • het optimaliseren van de website

Sociale Media cookies

Cookies om de inhoud van onze website te delen via social media

De artikelen en video’s die je op onze website bekijkt, kun je door middel van buttons delen via social media. Voor het functioneren van deze buttons wordt gebruik gemaakt van social media cookies van de social media partijen, zodat deze je herkennen op het moment dat je een artikel of video wilt delen.

Deze cookies maken het dus mogelijk dat

Bij Social Media sites Ingelogde gebruikers, bijvoorbeeld Twitter of Facebook, het mogelijk is sommige inhoud van onze website direct te delen op die sites. Voor de cookies die de social medianetwerken plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen wij ook naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven; zie de links hieronder. Let op dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen. NPO heeft daar geen invloed op.

  • Facebook (https://www.facebook.com/policies/cookies/)
  • Google+ / Youtube (https://policies.google.com/privacy?hl=nl)
  • Twitter (https://twitter.com/en/privacy)
  • Instagram (https://help.instagram.com/1896641480634370?ref=ig)

Cookie-instellingen aanpassen en meer informatie

De cookie-instellingen voor deze website zijn te allen tijde naar je persoonlijke voorkeur te wijzigen. De pagina waarop je deze instellingen kunt wijzigen is te bereiken via deze link Cookie instellingen. Hier is ook gedetailleerde informatie vinden over welke cookies we specifiek plaatsen.

  • Ik wil sociale media koppelingen zoals Facebook berichten en YouTube video’s kunnen zien op deze site:

    Hiermee sta je het plaatsen van cookies door sociale medianetwerken toe. Deze netwerken kunnen je volgen en je internetgedrag gebruiken voor andere doeleinden buiten de NPO om.