Naar cookieinstellingen
chevron down

Humberto

AVROTROS

14:00 - 16:00

Cultuur & Media
VPRO

Denker des Vaderlands: 'We schuiven de schuld van de pandemie vaak naar een persoon of instantie'

foto: Merlijn Doomernikfoto: Merlijn Doomernik
  1. Nieuwschevron right
  2. Denker des Vaderlands: 'We schuiven de schuld van de pandemie vaak naar een persoon of instantie'

In deze huidige corona-pandemie schuiven we de schuld vaak naar een persoon (Hugo de Jonge) of een instantie (RIVM), ziet Paul van Tongeren, de gloednieuwe Denker des Vaderlands in Nooit Meer Slapen. Waarom zijn we geneigd zo te denken, en wat zegt dat over ons?

Paul van Tongeren (24 maart 2021) - Nooit meer slapen

Buiten het strijdveld

Paul van Tongeren zal zich de komende twee jaar als Denker des Vaderlands regelmatig mengen in het publieke debat. Voorgangers in die functie, zoals Marli Huijer en Daan Rovers, namen daarin vaak nadrukkelijk stelling. Van Tongeren is daarentegen van plan om een meer beschouwende rol aan te nemen. ''Ik hoor en lees de hele dag niet anders dan allemaal stemmen in het publiek debat: mensen die voor iets zijn, tegen iets, en argumenten aandragen of ondermijnen. Precies daar kan de filosofische blik helpen. Want wanneer je in het gevecht staat heb je geen overzicht over dat gevecht, je ziet alleen jouw perspectief. Maar je hebt afstand nodig om de verhoudingen tussen de partijen te zien, en wat de vooronderstellingen zijn en de kaders waarin wordt gesproken.''

De moderne mens

Van Tongeren is als filosoof onder andere gespecialiseerd in het denken van Aristoteles en Friedrich Nietzsche. Hij ziet die twee kanten van het denken terug in de moderne mens. ''Bij Aristoteles staat de orde voorop: voor hem zitten het leven en de wereld uiteindelijk goed in elkaar. Nietzsche gaat er daarentegen vanuit dat alles ten diepste chaotisch is en zinloos. Ik denk dat ik namens onze cultuur kan zeggen dat we beide beelden in ons hebben; we zijn door en door overtuigd van de relativiteit en vergankelijkheid van alles. Maar tegelijkertijd zoeken we naar iets van houvast, of betekenis.''

Zinloosheid corona-pandemie

In lijn met de filosofie van Nietzsche trekt Van Tongeren een verband met de zinloosheid van de corona-pandemie die de samenleving nu treft. ''Volgens Nietzsche kan de mens het lijden alleen maar verdragen als die dat op een of andere manier zin of betekenis kan geven, dat is een van de grote problemen die hij ziet. Wat betreft deze pandemie schuiven we vaak de schuld naar een persoon of instantie.'' Door de schuld voor allerlei lijden als gevolg van de pandemie bij het RIVM of Hugo de Jonge te leggen, doen we volgens Van Tongeren een poging om het lijden los te maken van de absurditeit en de zinloosheid ervan. Het zoeken naar een plan achter de pandemie is volgens de filosoof een patroon van zingeving. ''Waarom wil je iemand anders de schuld geven? Voor Nietzsche zou dat betekenen dat je zelf niet krachtig genoeg bent het lijden te ondergaan.''

Van Tongeren wil de komende jaren bijdragen aan de maatschappelijke zelfkennis door de filosofie als diagnostisch middel in te zetten. ''Dat is het begin van genezing. Maar alleen het begin. We zijn allemaal geïnteresseerd om gezond, vrij en gelukkig te worden. Maar je kunt niet zo gemakkelijk zeggen hoe dat dan moet. Filosofie wordt te snel een soort self-help handboek, als ze dat te veel probeert.”

Alles van Nooit Meer Slapen terugluisteren?

Terugluisteren kan via jouw favoriete podcast-app, of in NPO Luister. Nooit Meer Slapen is hét cultuurprogramma van de VPRO. Elke maandag- tot en met vrijdagnacht tussen 00.00 en 01.00 uur hoor je een diepgravend gesprek over cultuur, literatuur, film, muziek, theater of kunst.

Ster advertentie
Ster advertentie
Minder uitleg Meer uitleg

Cookies op NPO Radio 1

NPO Radio 1 gebruikt Functionele en Analytische cookies voor websites optimalisatie en metingen. Geef voor andere cookies je voorkeuren op.

Meer uitleg

Waarom cookies?

De Nederlandse Publieke Omroep plaatst specifieke cookies om het gebruiksgemak voor bezoekers te vergroten. Ze helpen in functionaliteit en zijn bedoeld om inzicht te krijgen in de werking en effectiviteit van de websites.

Hiermee kunnen we de bezochte website zo gebruiksvriendelijke en interessant mogelijk maken voor de bezoeker. Hierbij worden geen gegevens verzameld die gebruikt kunnen worden om individuele gebruikers te volgen.

Functionele cookies

Cookies die er voor zorgen dat deze website naar behoren functioneert

De websites van de Nederlandse Publieke Omroep gebruiken cookies om er voor te zorgen dat onze websites naar behoren werken. Zo gebruiken wij cookies voor:

  • het onthouden van informatie die je invult op de verschillende pagina’s, zodat je niet steeds al je gegevens opnieuw hoeft in te vullen
  • het doorgeven van informatie van de ene pagina aan de volgende pagina, bijvoorbeeld als er een lange enquête wordt ingevuld of als je veel gegevens moet invullen bij een online bestelling
  • het opslaan van voorkeuren, zoals de taal, locatie, het gewenste aantal te tonen zoekresultaten, etc.
  • het opslaan van instellingen voor een optimale videoweergave, zoals de gewenste buffergrootte en de resolutiegegevens van je scherm
  • het uitlezen van je browserinstellingen om onze website optimaal op je beeldscherm te kunnen weergeven
  • het opsporen van misbruik van onze website en diensten, door bijvoorbeeld een aantal opeenvolgende mislukte inlogpogingen te registreren
  • het gelijkmatig belasten van de website, waardoor de site bereikbaar blijft
  • het aanbieden van de mogelijkheid om inloggegevens op te slaan, zodat je die niet elke keer opnieuw hoeft in te voeren
  • het mogelijk maken om te reageren op onze websites

Analytische cookies voor Webstatistieken

Cookies waarmee wij het gebruik van de website kunnen meten.

Om te bepalen welke onderdelen van de website het meest interessant zijn voor onze bezoekers, proberen wij continu te meten met behulp van de software van AT Internet hoeveel bezoekers er op onze website komen en welke onderdelen van de website het meest bekeken worden. Hiervoor gebruiken wij cookies.

Cookies gezet doorAT Internet bevatten alleen een uniek nummer en zijn NPO-specifiek, deze worden niet gebruikt om NPO-bezoekers buiten de NPO-sites te volgen. JavaScript zorgt ervoor dat metingen niet gecached kunnen worden zodat we een herhaalde page-view kunnen tellen.

Het is onderdeel van de (wettelijke) taak van de Nederlandse Publieke Omroep om te rapporteren over onze prestaties. Daarvoor is het nodig om webstatistieken bij te houden. Ook nemen wij deel aan het landelijke internetbereikonderzoek NOBO/Vinex. Hiervoor gebruiken wij cookies, zodat wij de browser kunnen herkennen en op die manier het aantal bezoekers aan onze websites kunnen meten.

Van de informatie die wij zo verzamelen worden statistieken gemaakt. Deze statistieken geven ons inzicht in hoe vaak onze webpagina's bezocht worden, waar bezoekers de meeste tijd doorbrengen, enzovoort. Hierdoor zijn wij in staat structuur, navigatie en inhoud van de website zo gebruiksvriendelijk en optimaal mogelijk te maken. De statistieken en overige rapportages kunnen wij niet herleiden tot personen.

Wij gebruiken cookies voor:

  • het bijhouden van het aantal bezoekers op onze webpagina\’s
  • het bijhouden van de tijdsduur die elke bezoeker doorbrengt op onze webpagina’s, bezoekers zijn niet uniek te identificeren
  • het bepalen van de volgorde waarin een bezoeker de verschillende pagina’s van onze website bezoekt
  • het beoordelen welke delen van onze site aanpassing behoeven
  • het optimaliseren van de website

Sociale Media cookies

Cookies om de inhoud van onze website te delen via social media

De artikelen en video’s die je op onze website bekijkt, kun je door middel van buttons delen via social media. Voor het functioneren van deze buttons wordt gebruik gemaakt van social media cookies van de social media partijen, zodat deze je herkennen op het moment dat je een artikel of video wilt delen.

Deze cookies maken het dus mogelijk dat

Bij Social Media sites Ingelogde gebruikers, bijvoorbeeld Twitter of Facebook, het mogelijk is sommige inhoud van onze website direct te delen op die sites. Voor de cookies die de social medianetwerken plaatsen en de mogelijke data die zij hiermee verzamelen, verwijzen wij ook naar de verklaringen die deze partijen op hun eigen websites daarover geven; zie de links hieronder. Let op dat deze verklaringen regelmatig kunnen wijzigen. NPO heeft daar geen invloed op.

  • Facebook (https://www.facebook.com/policies/cookies/)
  • Google+ / Youtube (https://policies.google.com/privacy?hl=nl)
  • Twitter (https://twitter.com/en/privacy)
  • Instagram (https://help.instagram.com/1896641480634370?ref=ig)

Cookie-instellingen aanpassen en meer informatie

De cookie-instellingen voor deze website zijn te allen tijde naar je persoonlijke voorkeur te wijzigen. De pagina waarop je deze instellingen kunt wijzigen is te bereiken via deze link Cookie instellingen. Hier is ook gedetailleerde informatie vinden over welke cookies we specifiek plaatsen.

  • Ik wil sociale media koppelingen zoals Facebook berichten en YouTube video’s kunnen zien op deze site:

    Hiermee sta je het plaatsen van cookies door sociale medianetwerken toe. Deze netwerken kunnen je volgen en je internetgedrag gebruiken voor andere doeleinden buiten de NPO om.